„Bezpieczeństwo międzynarodowe, aspekt militarny”

Home / „Bezpieczeństwo międzynarodowe, aspekt militarny”

Autorzy podręczników i publikacji stricte naukowych stają podczas ich tworzenia przed trudnym zadaniem. Muszą zdecydować czy książka przybierze formę monumentalnego eseju czy stanie się publikacją fachową, swoistym narzędziem, z którego będą mogli korzystać czytelnicy. Forma „narzędziowa” książek naukowych zaczyna dominować w publikacjach tworzonych w USA ale i u nas można trafić na naprawdę użyteczne „perełki”. Przykładem skrzynki narzędziowej dla każdego eksperta internacjologa jest „Bezpieczeństwo międzynarodowe, wymiar militarny” Przemysława Żurawskiego vel Grajewskiego.

Publikacja Żurawskiego jest jedną z najnowszych pozycji internacjologicznych Wydawnictwa Naukowego PWN i jednocześnie jedną z nielicznych, które tak kompleksowo ujmują temat militarnych aspektów bezpieczeństwa. Już pierwszy rzut oka na spis treści pozwala łatwo odnaleźć się w strukturze książki. Dzieli się ona zasadniczo na cztery, nierówne sobie części.

W pierwszej Żurawski opisuje rolę i modele sił zbrojnych we współczesnym świecie, a zatem podstawę systemu wojskowego. Nie odstrasza czytelników zbędnymi technikaliami, które utrudniałyby odbiór, jasno przedstawia modele armii na najlepszych, najklarowniejszych przykładach jak Armia Szwajcarska czy Siły Obronne Izraela. Jako że siły zbrojne stanowią istotną część struktur państwowych ich role są różne w zależności od tego jaką rolę międzynarodową chce lub jest zmuszone odgrywać państwo. Po sklasyfikowaniu armii przechodzi do klasyfikacji konfliktów zbrojnych i stanu wojny, co również jest ujęte w niezwykle przejrzystej i konkretnej formie. 34 strony tego rozdziału powinny być lekturą obowiązkową dla każdego dziennikarza, który pragnie zabierać głos w temacie międzynarodowych konfliktów zbrojnych. Bezpieczeństwo międzynarodowe, aspekt militarny

Część druga publikacji jest najbardziej rozbudowana, gdyż opisuje organizacje bezpieczeństwa międzynarodowego. Tutaj studenci stosunków międzynarodowych mogą odnaleźć wiele znajomych treści związanych z funkcjonowaniem ONZ czy Unii Europejskiej, jednak Żurawski znów postawił na konkretne przykłady i informacje, więc powtórka z pewnością nie będzie uciążliwa. Pozwoli natomiast skonkretyzować wiedzę dotyczącą sekuritologicznych aspektów działalności ONZ, OBWE, UE czy wreszcie NATO. Pakt Północnoatlantycki został przedstawiony w sposób bardzo skondensowany i przejrzysty, pozwalający z łatwością ogarnąć strukturę dowodzenia, zasady współpracy z państwami trzecimi czy opis sił zbrojnych Paktu.

Trzecią część poświęcono zagadnieniu kontroli zbrojeń, co siłą rzeczy wymusza krok w przeszłość i okresy międzywojnia oraz Zimnej Wojny, kiedy kwestia ta była najbardziej „paląca”. O ile lata 1918 – 1939 można uznać za powtórkę z historii, o tyle  kolejny rozdział poświęcony rozbrojeniom po II wojnie światowej jest lekturą obowiązkową. Podpisane w drugiej połowie XX wieku porozumienia obowiązują po dziś dzień i w sposób znaczący wpływają na międzynarodowy układ sił.

Ostatnia część stricte merytoryczna książki poświęcona jest militarnemu bezpieczeństwu Polski. Otwiera ją rozdział o uwarunkowaniach bezpieczeństwa militarnego RP. Żurawski tworzy przekonujący model, który z powodzeniem można by zastosować również do innych państw, zwłaszcza europejskich, co otwiera drogę do tworzenia interesujących prac porównawczych. W swoich rozważaniach skupia się na bezpieczeństwie RP od 1989 roku dzięki czemu oszczędza czytelnikowi analizy bezpieczeństwa Polski z punktu widzenia systemu blokowego. Ciekawy i chyba najbardziej otwarty na polemikę jest rozdział o roli sił zbrojnych w polityce bezpieczeństwa RP, a to ze względu na aktualność tematu i poruszenie kwestii Wojska Polskiego jako armii ekspedycyjnej.

Książka została przygotowana w sposób jasny i przejrzysty, co jest ogromnym atutem dla każdego kto szuka w niej konkretnych ustępów związanych z bezpieczeństwem międzynarodowym. Każda z części książki stanowi bardzo dobre wprowadzenie do wielu zagadnień, a także doskonały ich przegląd napisany konkretnym językiem. Wszystkie cztery części zamykane są wnioskami, a składające się na części rozdziały opatrzono podsumowaniami. Książkę zamyka obszerny Aneks, na który składają się układy i porozumienia dotyczące kontroli zbrojeń, a także wykaz nazwisk, spis tabel, map, rysunków i ramek oraz naturalnie bibliografia. Od strony redakcyjnej również nie można autorowi niczego zarzucić, gdyż wszystkie rozdziały są sumiennie opatrzone przypisami, zarówno odnoszącymi czytelnika do innych tekstów poświęconych tej tematyce jak również objaśniającymi skróty czy role poszczególnych postaci przywołanych w książce.

Żurawski vel Grajewski jest jednym z autorów mogących się pochwalić nie tylko dużą wiedzą ale również dobrym piórem, jednakże jego najnowsze dzieło stanowi przede wszystkim narzędzie. Nikt chyba nie przeczyta tej książki od wstępu do zakończenia jako lektury do poduszki, ale każdy student nauk społecznych powinien zaopatrzyć się w nią i postawić na swojej półce. Żurawski stworzył bowiem publikację niezwykle bogatą w treść, konkretną i napisaną przystępnym językiem. Określenie lektura obowiązkowa byłoby tutaj bardzo adekwatne, jednakże bardziej właściwym wydaje się termin „niezbędne narzędzie”. Dla każdego badacza stosunków międzynarodowych, każdego dziennikarza zajmującego się tą tematyką oraz dla pracowników organizacji związanych z bezpieczeństwem i konfliktami międzynarodowymi. Nawet pobieżna lektura „Bezpieczeństwa międzynarodowego…” pozwoli uniknąć bardzo poważnych błędów i nadinterpretacji, tak charakterystycznych dla współczesnego dyskursu politycznego.

Bartosz Tesławski

Skopiuj gotowy przypis!

P. Żurawski vel Grajewski, „Bezpieczeństwo międzynarodowe, wymiar militarny”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2012.

Leave a Comment