Stephen Castles, Mark J. Miller „Migracje we współczesnym świecie”

Home / Stephen Castles, Mark J. Miller „Migracje we współczesnym świecie”

Migracje towarzyszą ludziom od zawsze. Przemieszczenia ludności w reakcji na wzrost demograficzny, zmiany klimatyczne czy ekspansję produkcji i handlu stanowią odwieczny element historii ludzkości. Działania powojenne, podboje, formowanie się narodów i powstawanie państwa oraz imperiów – wszystkie te procesy skutkowały migracjami, zarówno dobrowolnymi, jak i wymuszonymi.[1] We współczesnym świecie, gdzie zacierają się granice państw narodowych, a społeczeństwa stają się mozaiką wielu różnorodnych kultur, zjawisko ruchów migracyjnych staje się jednym z najważniejszych problemów społeczno-politycznych. Wielu badaczy zajmuje się tym zjawiskiem już od lat, jednak rzadko zdarza się żeby zostało ono ujęte w sposób wystarczająco kompleksowy i obejmowało wszystkie jego aspekty.

Odpowiedzią na tę lukę jest książka „Migracje we współczesnym świecie”. Autorzy Stephen Castles – profesor socjologii na Uniwersytecie Sydney i Mark J. Miller – profesor na Uniwersytecie Delware w USA, za cel postawili sobie zarysowanie dynamiki globalnego zjawiska migracji oraz ukazanie konsekwencji jakie niesie ono ze sobą dla migrantów i nie-migrantów na całym świecie. Przedstawiają ogromną złożoność ruchów migracyjnych, wskazując jednocześnie na ich różnorodność jak i cechy wspólne.

Książkę można podzielić na trzy części. Na początku znajdują się dwa obszerne rozdziały teoretyczne, w których przybliżone zostały istniejące teorie migracji oraz trzy ważne zjawiska, które silnie oddziałują na kształt migracji, czyli globalizacja, rozwój i społeczna transformacja. Autorzy tworzą w ten sposób ramy teoretyczne, które mają pomóc czytelnikowi zrozumieć zawarte w dalszych częściach szczegółowe analizy.

Następne rozdziały stanowią przegląd ruchów migracyjnych w poszczególnych rejonach świata i pomiędzy nimi. Znajdziemy tu opis najważniejszych ruchów w Europie , Ameryce Północnej i Oceanii, podzielonych na dwa okresy w czasie – przed rokiem 1945 i po tej dacie. W osobnym rozdziale znalazły się opisy migracji w rejonie Azji i Pacyfiku, migracji w Afryce Subsaharyjskiej, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej oraz w Ameryce Łacińskiej. Jest to dokładna i rzetelna analiza w oparciu o istniejące dane, jednak nie doszukamy się w niej piętrzących się tabelek i wykresów, ani suchych, niezrozumiałych opisów. Autorzy zadbali o kontekst historyczny, polityczny i kulturowy, w każdym przypadku przybliżając nie tylko sam ruch migracyjny, ale wszelkie towarzyszące mu zjawiska społeczne. W ten sposób możemy dowiedzieć się wiele chociażby o sytuacji uchodźców, o problemie rasizmu, o aspektach feministycznych, o nieregulowanej migracji, czy też o skutkach ekspansji kolonialnej.

W trzeciej części autorzy zajmują się wpływem migracji i mobilności na kształtowanie się różnych zjawisk społecznych, politycznych i kulturowych oraz konsekwencjami ruchów ludności dla sytuacji państw rozwiniętych. Relacje między migracją a władzą, migracją a bezpieczeństwem, migracją a polityką, migranci jako siła robocza w nowym społeczeństwie, nowe mniejszości etniczne, to zagadnienia których nie można pominąć w dyskusji o przemianach współczesnego świata. W końcowej części pojawiają się też wnioski i prognozy na przyszłość, a także propozycje możliwych strategii działania, jakie mogłyby zapobiec istniejącym problemom i konfliktom związanym z przemieszczeniami ludności.

Każda publikacja, która zajmuje się tak dynamicznym zjawiskiem, niezmiernie szybko ulega dezaktualizacji. Autorzy wpadli więc na doskonały pomysł poszerzenia jej o stronę internetową, na której informacje są stale dodawane i odświeżane. W ten sposób książka stała się żywym tworem, zmieniającym się w miarę napływu nowych danych i tworzących się trendów. Ponadto na końcu każdego rozdziału znajduje się „Przewodnik po dalszej lekturze”, czyli wskazówka  do jakich innych autorów możemy sięgnąć, aby poszerzyć wiedzę na interesujący nas temat.

Książka Stephena Castlesa i Marka J. Millera, to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto pragnie zgłębiać temat migracji międzynarodowych. Kompleksowa charakterystyka opisanych ruchów migracyjnych zainteresuje z pewnością nie tylko badaczy i naukowców. Migracje dotyczą bowiem każdego z nas – w sposób bezpośredni, bądź też pośrednio, jako element otaczającej nas rzeczywistości. Przystępny język i przejrzysta struktura „Migracji we współczesnym świecie” sprawiają, że książkę po prostu przyjemnie się czyta.

Ewa Modestowicz


[1] S. Castles, M. J. Miller, Migracje we współczesnym świecie, tłum. A. Gąsior-Niemiec, Warszawa 2011, s. 107.

Leave a Comment