Wolność, Równość, Bezpieczeństwo? Francja po zamachach

Home / Wolność, Równość, Bezpieczeństwo? Francja po zamachach

Wolność, Równość, Bezpieczeństwo? Francja po zamachach

Z inicjatywy Koła Młodych Dyplomatów 11 grudnia o godzinie 19 odbyło się spotkanie w formie moderowanej debaty na temat zagrożenia atakami terrorystycznymi w Europie. Spotkanie zostało zorganizowane w konsekwencji dramatycznych ataków dokonanych w Paryżu 13 listopada. Niemal w miesiąc po tych wydarzeniach tematy tzw. Państwa Islamskiego oraz europejskiej współpracy na rzecz zwalczania terroryzmu nie schodzą z pierwszych stron gazet. Z racji pojawiających się w publicznym dyskursie różnorodnych i nie raz nierzetelnych wiadomości, członkowie Koła zaprosili do rozmowy uznanych ekspertów z zakresu stosunków międzynarodowych i nauk o kulturze.12272813_900412783376520_316712599_n

W debacie wzięli udział: dr Bartłomiej Zdaniuk (Instytut Nauk Politycznych UW), dr George Yacoub (Katedra Arabistyki i Islamistyki UW) oraz dr Kacper Rękawek (Polski Instytut Spraw Międzynarodowych), natomiast dyskusję poprowadził dr hab. Piotr Wawrzyk (Instytut Europeistyki UW).

Punktem wyjścia do rozmowy stała się Francja. Dr Zdaniuk jako specjalista w dziedzinie życia politycznego Francji scharakteryzował specyfikę momentu, w jakim znalazło się społeczeństwo francuskie po zamachach z 13 listopada, zwłaszcza w kontekście etnicznej różnorodności w kraju. Doktor naszkicował uwarunkowania historyczne, które wpłynęły na ukształtowanie specyficznej poprawności politycznej w przestrzeni publicznej kraju, którego największym dorobkiem jako republiki, w opinii doktora, jest laickość. Dr Zdaniuk podkreślił znaczenie protestów społecznych z 1968 roku, powolne odrzucanie wartości etycznych związanych z pokoleniami lat 30-40. XX w., które w oczach młodych Francuzów w latach 60. wydawały się skompromitowane kolaboracją (okręg Vichy). Ponadto, dr Zdaniuk opisał specyfikę współczesnych francuskich mechanizmów regulujących relacje społeczne, jak choćby proces rekrutacji zawodowej, nazwany przez doktora skostniałym. Ukończenie określonej szkoły średniej, a następnie uniwersytetu, bądź tzw. Grande École otwiera danemu kandydatowi drzwi, które zawsze pozostaną zamknięte dla innych. Wprowadza się środki, które mają zapobiegać dyskryminacji – usuwanie zdjęć i adresów z CV, jednak we Francji posługiwanie się określonym kodem kulturowym wciąż stanowi przepustkę do pewnych szans – podkreślał doktor.

Tydzień przed debatą odbyła się we Francji pierwsza tura wyborów regionalnych, gdzie prawie 30% wyborców oddało swój głos na radykalne prawicowe ugrupowanie – le Front National, reprezentowane przez Marine le Pen. Front jest znany przede wszystkim z ostrego stanowiska wobec polityki imigracyjnej. Na pytanie o radykalizację młodzieży francuskiej dr Zdaniuk odpowiedział przede wszystkim w kategoriach ekonomicznych: brak szans i zatrudnienia. W latach 70. upadł we Francji model intensywnego rozwoju w oparciu o tanią ropę i od tej pory postępuje redukcja zatrudnienia w sferze przemysłu, zawężając grono beneficjentów do absolwentów najlepszych uczelni, którzy pracują jako specjaliści w branży astronautycznej, farmaceutycznej, lotniczej. Doktor podkreślił, że w kraju, w którym wszelkie treści religijne są wykasowane z przestrzeni publicznej, a brak perspektyw budzi rozgoryczenie, zwrócenie się w kierunku fundamentalizmu wydaje się młodym ludziom zwrotem w kierunku określonych, jasnych i konkretnych treści. Radykalizacji w opinii doktora łatwo ulegają też skazani za drobne przestępstwa, przebywając w zakładach karnych.

Zapytany o stan zagrożenia terroryzmem w Europie dr Kacper Rękawek zacytował tytuł artykułu amerykańskiej badaczki: the threat is already inside. Ataki we Francji na pewno potwierdzają ryzyko kolejnych zamachów, jednak należy pamiętać, że na każdy zrealizowany zamach przypada kilkanaście udaremnionych spisków – podkreślił doktor. Specjalista z Polskiego Instytut Spraw Międzynarodowych dodał, że wbrew popularnemu dyskursowi prasy, współpraca na poziomie UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu istnieje i jest dobrze koordynowana (padły przykłady: Europolu, Klubu Berneńskiego i stałej komórki wywiadowczej w Brukseli). Pomimo tego doktor dodał, iż mamy do czynienia z problemem instytucjonalnym – kontrola osoby podejrzanej o związki z terroryzmem wymagałaby zaangażowania ok. 40 pracowników służb specjalnych przez 24 h. Innymi słowy, zawsze będziemy mieli mniej pracowników służb bezpieczeństwa niż potencjalnych zamachowców. Dr Rękawek dodał, że w Europie istnieje swoisty dysonans w percepcji zagrożeń, wedle którego kraje Europy Środkowo-Wschodniej skupiają uwagę polityki na relacjach z Rosją, podczas gdy społeczeństwa (i służby specjalne) na Zachodzie koncentrują uwagę i wysiłki na zwalczaniu terroryzmu. Insignificance is what makes us safe – zacytował dr Rękawek w odpowiedzi na pytanie, czy Polska rzeczywiście może być zagrożona możliwością ataku.

Z kolei dr George Yacoub starał się sprecyzować uwarunkowania, które wpłynęły na rozwój obecnego dżihadu, który urósł do rangi globalnego zagrożenia. Doktor mówił o rozwoju i wpływie ugrupowania Braci Muzułmańskich oraz rewolucji irańskiej, podkreślając, że najistotniejszym instrumentem w przeciwdziałaniu radykalizacji jest odpowiednia edukacja.

Po zakończeniu debaty słuchacze zadawali wiele pytań, m.in. o możliwość stworzenia europejskiej agencji wywiadowczej na miarę FBI, znaczenie klauzuli Traktatu o Funkcjonowaniu UE, na jaką powołała się Francja po zamachach, brak odwołania do NATO, interwencję w Libii i perspektywy rozwoju sytuacji w Syrii. Rozmawiano także o prognozach wyników le Front National w drugiej turze, która odbędzie się 13 grudnia w niedzielę, jak również o powiązaniu ryzyka ataku terrorystycznego z kryzysem uchodźczym, z jakim zmaga się Europa (w nawiązaniu do znalezionego po zamachu w Paryżu paszportu rzekomo potwierdzającego, iż jeden z zamachowców był uchodźcą). Padły również interesujące hipotezy na temat walki z Państwem Islamskim (ISIS), prelegenci spierali się też co do sposobów traktowania osób powracających do Europy z regionu Syrii. Błyskotliwą uwagę odnośnie bezpieczeństwa UE, z racji swobody transportu, poczynił dr Rękawek: Twoje zabezpieczenia są tak mocne, jak te, które są najsłabsze w innym państwie UE.

Spotkanie trwało niemal 2 godziny, pojawiły się także komentarze, że wiele pytań nie padło, a i na pewno temat nie jest możliwy do wyczerpania. W tym kontekście należy spodziewać się kolejnych spotkań z inicjatywy Koła, jako że debata z 11 grudnia okazała się sukcesem.

Mikołaj Solik

Leave a Comment